MEER OVER ACT

Van lijden naar leiden

Het coachingstraject is gebaseerd op de Acceptance & Commitment Therapy. ACT is een wetenschappelijk onderbouwde en effectief bewezen methode gericht op gedragsverandering. ACT gaat er van uit dat pijn bij het leven hoort. We komen namelijk allemaal verdriet, stress, boosheid, teleurstelling en angst tegen. Hoe we hiermee omgaan is een ander verhaal. Doordat we er niet altijd handig mee omgaan en vaak moeilijke emoties en situaties vermijden, creëren we extra lijden. ACT wordt inzichtelijk gemaakt door bespreking, metaforen, ervaringsoefeningen en humor.

Het doel van ACT is om je veerkrachtiger, ofwel ‘psychologisch vaardiger’ te maken. Zodat je jouw leven kan gaan leiden, in plaats van je energie te verliezen in lijden. Die vaardigheid bestaat uit zes aspecten. Ik bied je graag al wat inzicht in wat de aspecten inhouden.

Ik ‘ben’ niet mijn gedachten, ik ‘heb’ gedachten

Als eerste de werking van ons verstand. We zijn heel sterk in denken van moeilijke gedachten zoals ‘ik kan het toch niet’, ‘dit gaat nooit over’, etc. Moeilijke gedachten kunnen voor jou waarheid zijn en ook echt zo voelen. Je laat je misschien beïnvloeden door deze gedachten door situaties te vermijden, snel op te geven of ergens niet aan te beginnen. ACT leert je anders omgaan met gedachten zodat ze je minder tegenhouden in wat je graag wil doen en bereiken.

Ik verdrink niet meer in mijn gedachten, ik blijf in het ‘hier en nu’ 

Gedachten kunnen je soms zo in beslag nemen: je bent bezig met het verleden (‘had ik maar…’, ‘wat als ik toen…’ ) of met de toekomst (‘ik moet straks nog…’, ‘stel dat….’ ), waardoor er geen ruimte meer is voor het wat er nu speelt. ACT helpt je stil te staan bij het hier en nu zodat je minder piekert. Aandachtsvaardigheden helpen je om gedachten op te merken en om meer uit je hoofd te komen. Je leert aandacht te hebben voor innerlijke waarnemingen (gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties), en je leert ook meer aandacht te hebben voor zintuiglijke waarnemingen.

Ik stop met vechten tegen wat ik voel, ik sta open voor de gevoelens die ik ervaar

Wij denken vaak dat we controle hebben: controle over onze gedachten, over onze gevoelens en over lichamelijke gewaarwordingen. Je uit dat door bijvoorbeeld aan te geven hoe je je wel of juist niet wilt voelen: ‘Ik wil me niet langer zo eenzaam voelen’, ‘Ik wil gelukkig zijn’, etc. Maar, die controle is een illusie. In ACT gaat het om het loslaten van de controle, en om meer open te staan voor de pijn, ongemakken en moeilijkheden zoals ze zich voordoen. We laten je ervaren dat je kunt stoppen met vechten tegen pijn, verdriet en angst en om het leven te accepteren zoals het gaat. Door ACT word je daarin vaardiger en komt er energie vrij om je te richten op wat er voor jou echt toe doet.

Niet langer ‘ik ben zo’ maar ‘ik ervaar dit nu’

Iedereen kan over zichzelf vertellen wie hij of zij is. Je kan feiten noemen, zoals je naam, leeftijd en welke baan/functie je hebt, maar je kan ook beschrijvingen noemen over wat je goed of slecht kan, wat je leuk vindt en wat niet, welke rollen je speelt, relaties die je hebt. Daarin kunnen ook overtuigingen zitten als ‘ik ben geen sociale collega’, ‘ik ben lelijk’ of ‘het gaat me nooit lukken’. Je kunt je voorstellen dat het niet werkzaam is als je helemaal samensmelt met deze beschrijving van jezelf. Met ACT leer je om een stapje achteruit te zetten, je observeert jezelf en ervaart waaruit jouw zelf ‘bestaat’, en dat je al die beschrijvingen niet ‘bent’. Dit aspect van psychologisch vaardiger worden zal je kijk op jezelf veranderen.

Vastzitten in ‘wat moet’ en doen zoals het hoort, maar ‘wat wil ik nu echt’?

Heel vaak hebben we allerlei onbewuste regels over hoe we ons moeten gedragen, over wat het beste is en over wat we moeten: ‘ik moet cursussen blijven volgen’, ‘ik moet altijd klaarstaan voor anderen’. We gaan onderzoeken wat jouw regels zijn, maar belangrijker nog: je gaat onderzoeken wat jij wilt en wat jij belangrijk vindt in jouw leven. Van ‘ik moet…’ naar ‘ik wil…’.

Binnen ACT zijn dat waarden. We zien waarden niet als woorden, maar in termen van gedrag: wat zou jij diep van binnen met je leven willen doen? We maken de balans op voor verschillende domeinen in je leven: je gezondheid, relaties, studie/werk, persoonlijke groei en vrije tijd. Door ACT verwerf je inzicht in je waarden en daarmee kun je vaststellen welke waarde nog te weinig in je (dagelijkse) leven aanwezig is. Je waarden kunnen veranderen, maar de vaardigheid om hiermee in contact te komen en te blijven, leren we je blijvend aan.

Ik weet wat ik belangrijk vind, maar wat nu?

Een grote valkuil van ons allemaal is dat we op de automatische piloot leven, dat betekent maar al te vaak dat we proberen weg te rennen van wat niet prettig is. Hierdoor missen we waardevolle ervaringen. Als je jouw waarden kent, is dat nog geen garantie dat je er naar gaat leven. In het coachingstraject nemen we dan ook de tijd om te onderzoeken wat je uit de weg gaat en hoe je dat doet. De oplossing ligt in bewust kiezen voor ervaringen, samen met de angst of onzekerheid die daarbij hoort. Je gaat waarde-gerichte doelen en acties opstellen die passen bij wat jij belangrijk vindt. Daarmee verandert je leven dus echt!

Al deze beschreven aspecten maken onderdeel uit van het psychologisch vaardiger worden.